Fondsen, indexfondsen en ETF's
Duizenden bedrijven bezitten met één aankoop, tegen kosten van een paar tientjes per jaar: dat is de stille revolutie die John Bogle ontketende. Deze les is misschien wel de belangrijkste van de hele cursus.
Waarom een fonds? Spreiding zonder gedoe
Zelf twintig losse aandelen uitzoeken en bijhouden is veel werk, en zelfs dan ben je matig gespreid. Een beleggingsfonds lost dat op: veel beleggers leggen geld bij elkaar en het fonds koopt daarvan een grote mand beleggingen. Met één deelname bezit je indirect tientallen tot duizenden bedrijven.
Spreiding is het enige 'gratis lunch'-principe in beleggen: het verlaagt je bedrijfsspecifieke risico zonder dat het je verwacht rendement kost. Gaat één bedrijf in de mand failliet, dan scheelt dat je misschien een fractie van een procent in plaats van je halve inleg.
Actief versus passief: de kernkeuze
Bij een actief fonds probeert een beheerder de markt te verslaan door de 'beste' aandelen te selecteren en slim te timen. Daar betaal je voor: vaak 1 à 2% kosten per jaar. Een passief fonds (indexfonds) probeert niemand te verslaan, maar volgt simpelweg een index zoals de MSCI World of de AEX, tegen kosten van vaak 0,1 à 0,3%.
Nu de ongemakkelijke waarheid waar John Bogle zijn levenswerk van maakte: alle beleggers samen zíjn de markt, dus vóór kosten behalen ze gemiddeld precies het marktrendement. Ná kosten blijft de gemiddelde actieve belegger dus per definitie achter op een goedkoop indexfonds. Het is geen mening maar rekenkunde.
En de uitzonderingen dan, de fondsen die de markt wél verslaan? Die bestaan, maar onderzoek laat keer op keer zien dat het er na kosten weinig zijn, en dat de winnaars van het ene decennium zelden de winnaars van het volgende zijn. Vooraf de blijvende winnaar aanwijzen is precies het voorspelprobleem dat Malkiel beschrijft.
Je belegt € 10.000 voor 30 jaar, met een bruto rendement van 7% per jaar. In een indexfonds met 0,2% kosten groeit dat tegen netto 6,8% naar zo'n € 72.000. In een actief fonds met 1,5% kosten groeit het tegen netto 5,5% naar ongeveer € 49.800. Verschil: ruim € 22.000, meer dan twee keer je oorspronkelijke inleg, verdampt aan kosten. Rente-op-rente werkt namelijk ook op kosten.
ETF's: indexfondsen op de beurs
Een ETF (Exchange Traded Fund) is een fonds dat zelf als een aandeel op de beurs verhandeld wordt. Je koopt en verkoopt het de hele beursdag door tegen actuele koersen, terwijl een klassiek beleggingsfonds meestal maar één keer per dag afrekent. Veruit de meeste ETF's zijn passieve indexvolgers met lage kosten.
De belangrijkste kostenmaatstaf is de TER (Total Expense Ratio): de doorlopende jaarlijkse kosten als percentage van je belegde vermogen. Een wereldwijde aandelen-ETF met een TER van 0,20% kost je bij € 10.000 belegd vermogen dus € 20 per jaar, automatisch verrekend in de koers.
Waar je verder op let bij een ETF: welke index wordt gevolgd (bijvoorbeeld MSCI World: ruwweg 1.500 bedrijven in ontwikkelde landen), de fondsomvang, of dividend wordt uitgekeerd of automatisch herbelegd (accumulerend), en of het fonds fysiek de aandelen bezit. Voor Europese beleggers is ook de UCITS-aanduiding relevant: dat is het Europese regelgevingskader voor beleggingsfondsen.
- TER = doorlopende jaarlijkse kosten; bij indexfondsen vaak 0,1-0,3%.
- Accumulerend = dividend wordt automatisch herbelegd; distribuerend = uitgekeerd.
- Eén wereldwijde index-ETF spreidt je over ruwweg 1.500 bedrijven in tientallen landen.
- UCITS = Europees toezichtskader; standaard bij ETF's voor Nederlandse beleggers.
Wat spreiding wel en niet oplost
Eerlijk blijven: een wereldwijde ETF elimineert bedrijfsrisico bijna volledig, maar marktrisico blijft gewoon bestaan. Als de hele wereldeconomie in een recessie duikt, daalt ook je breed gespreide ETF, soms met tientallen procenten. Daar is geen product tegen bestand; daar is je horizon en je gedrag voor.
Bogles conclusie na een halve eeuw in het vak was ontnuchterend simpel: koop de hele hooiberg tegen minimale kosten, en houd hem decennia vast. Saai? Zeker. Maar saai is bij beleggen verrassend vaak een compliment.