Rente op rente: het achtste wereldwonder
Einstein zou het het achtste wereldwonder hebben genoemd (of hij dat echt zei, is twijfelachtig, maar het effect is springlevend): rente-op-rente. Wie het snapt, verdient eraan; wie het niet snapt, betaalt ervoor.
Groei over groei: hoe het werkt
Bij gewone (enkelvoudige) rente krijg je elk jaar rente over je oorspronkelijke inleg. Bij samengestelde rente krijg je rente over je inleg én over alle rente die je eerder al ontving. Dat verschil lijkt klein, maar wordt elk jaar groter, want je groeit over een steeds grotere berg.
Bij beleggen werkt het net zo: je rendement (koerswinst en herbelegd dividend) gaat het jaar erop zelf ook rendement opleveren. Vermogensgroei is daardoor geen rechte lijn maar een curve die steeds steiler wordt. In het begin merk je er weinig van; juist in de laatste jaren gebeurt het grootste deel van de groei.
Dat is meteen de belangrijkste les van dit hele hoofdstuk: de kracht zit niet in het percentage, maar in de tijd. Vroeg beginnen met een klein bedrag verslaat vaak laat beginnen met een groot bedrag.
Je legt eenmalig € 1.000 in tegen 7% per jaar. Na 1 jaar: € 1.070. Na 2 jaar krijg je 7% over € 1.070, dus € 1.144,90 (niet € 1.140). Na 10 jaar staat er € 1.967,15: bijna een verdubbeling. Met enkelvoudige rente (elk jaar € 70 erbij) was het maar € 1.700 geweest. Dat verschil van € 267 is puur rente over rente, en het groeit elk jaar harder.
De regel van 72
Een handig ezelsbruggetje: deel 72 door je jaarlijkse rendement en je weet ongeveer in hoeveel jaar je geld verdubbelt. Bij 7% per jaar is dat 72 / 7 ≈ 10 jaar. Bij 2% spaarrente duurt een verdubbeling zo'n 36 jaar.
De regel maakt ook meteen duidelijk waarom een lange horizon zo krachtig is: wie 40 jaar belegt tegen 7%, maakt ongeveer vier verdubbelingen mee. En elke verdubbeling is in euro's groter dan alle vorige bij elkaar: van € 1.000 naar € 2.000, naar € 4.000, naar € 8.000, naar € 16.000.
Vroeg beginnen verslaat veel inleggen
Laten we het concreet maken met twee fictieve beleggers die allebei € 100 per maand inleggen tegen gemiddeld 7% per jaar. Sanne begint op haar 25e, Daan op zijn 35e. Beiden stoppen op hun 65e.
Sanne legt in totaal € 48.000 in en eindigt op ruim € 239.000. Daan legt € 36.000 in en eindigt op ongeveer € 113.000. Sanne legde maar € 12.000 méér in, maar eindigt ruim € 126.000 hoger. Die tien extra jaren aan het begin zijn de duurste jaren om te missen, omdat juist het geld dat het langst staat het hardst doorgroeit.
Speel hieronder zelf met de rente-op-rente-calculator: pas je maandinleg, rendement en looptijd aan en zie wat tijd met je inleg doet. Let vooral op hoe de curve in de laatste tien jaar omhoog buigt.
- Zelfde maandbedrag, 10 jaar eerder starten: ruim twee keer zo veel eindkapitaal in dit voorbeeld.
- Het grootste deel van de groei zit in de laatste jaren, maar die bereik je alleen door vroeg te beginnen.
- Herbeleg je dividend, anders zet je een deel van het rente-op-rente-effect uit.
De schaduwkant: het werkt ook tegen je
Samengestelde groei is neutraal: hij versterkt alles wat jaarlijks terugkeert, ook je kosten. Een fonds dat 1,5% kosten per jaar rekent in plaats van 0,2% klinkt onschuldig, maar dat verschil stapelt tientallen jaren op, precies zoals rendement dat doet. In de les over ETF's rekenen we dit pijnlijk precies voor je uit.
Hetzelfde geldt voor schulden: rood staan of een creditcardschuld tegen 10-14% per jaar is rente-op-rente in zijn agressiefste vorm, maar dan tegen jou. Daarom is dure schuld aflossen vrijwel altijd verstandiger dan beleggen: het is een gegarandeerd 'rendement' ter hoogte van je rentepercentage.
Morgan Housel vat het mooi samen aan de hand van Warren Buffett: het overgrote deel van diens vermogen ontstond ná zijn 60e, simpelweg omdat hij al sinds zijn tiende belegde. Niet briljant timen, maar extreem lang volhouden was het geheim.
Rente-op-rente-rekenmachine
Schuif en zie wat tijd met geld doet. Ter referentie: wereldwijde aandelen leverden historisch gemiddeld zo'n 7% per jaar op — maar dat is een gemiddelde uit het verleden, geen belofte voor de toekomst.